Karaciger ve Siroz
Karaciğer ve Siroz

Karaciğer ve Siroz, doktorunuz size siroz olduğunu söylüyorsa, yavaş yavaş sağlıklı karaciğer hücrelerinizin yerine yara dokusunun almasına neden olan biri durum var demektir. Karaciğer sirozu genellikle uzun süren enfeksiyon veya alkol bağımlılığından kaynaklanır. Çoğu zaman karaciğerde oluşan hasar düzelmez, ancak erken teşhis edilirse sirozu kontrol altında tutabilecek tedaviler mevcuttur.

Karaciğer, vücudumuzun en büyük ve en önemli bir organıdır. Kandaki toksinleri filtreler, yiyecekleri sindirmemize yardımcı olan enzimleri üretir, şeker ve besinleri depolar ve enfeksiyonlara karşı savaşmamıza yardımcı olur.

Karaciğeriniz her hastalandığında kendini onarır ve sert yara dokusu oluşturur. Çok fazla yara dokusu biriktiğinde maalesef organ düzgün çalışamaz.

Belirtiler

Karaciğer sirozunda ilk başta herhangi bir semptomunuz olmayabilir. Ancak zaman geçtikçe ve karaciğerinizdeki hasar kötüleştikçe aşağıdaki gibi şeyler fark edebilirsiniz: Karaciğer fonksiyon testleri için bu makaleyi de okuyabilirsiniz: Karaciğer Fonksiyon Testi)

  • Yorgunluk ve zayıflık
  • İştahsızlık ve kilo kaybı
  • Mide bulantısı

Ayrıca kolayca kanamalarınız veya morarmalarınız olur, bacaklarınızda, karnınızda şişlik olabilir. Cildinizde aşağıdaki gibi değişiklikler de fark edebilirsiniz:

  • Sarılık (cildiniz ve göz beyazlarında sararma)
  • Yoğun kaşıntı
  • Cildinizdeki örümcek ağı benzeri kan damarları
  • Avuç içlerinde kızarıklık veya tırnakların beyazlaması

Konsantrasyon veya hafıza ile ilgili problemler, düşünme şeklinizde bazı farklılıklar hissedersiniz. Eğer kadınsanız, adet görmeyi bırakabilirsiniz. Erkekseniz, cinsel dürtünüzü kaybedebilir, göğüs uçlarınız gelişmeye başlayabilir veya testislerinizde bir miktar küçülme görebilirsiniz.

Alabileceğiniz diğer bazı belirtiler şunlardır:

  • Kan kusma
  • Şiddetli kas krampları
  • Kahverengi idrar (Bu makaleyi okuyabilirsiniz: İdrarınız Ne Renk?)
  • Ateş
  • Büyümüş dalak
  • Kemik hastalığı, kemiklerin daha kolay kırılmasına neden olur

Tüm bu semptomların hepsi gözükmeyebilir ve bu semptomların bazılarının başka hastalıkların belirtisi olacağını da unutmayın.

Sebepler

Karaciğer sirozu her zaman başka bir karaciğer sorunu veya hastalığı sonrasında ortaya çıkar. Sirozun oluşma nedenini tedavi etmezseniz daha da kötüleşecek ve zamanla sağlıklı karaciğer hücreleriniz buna ayak uyduramayacak. Yorulmaya, yemek yemek istemediğinizi hissetmeye ve diyet yapmadan kilo vermeye başlayabilirsiniz. Bir süre sonra karaciğeriniz iyi çalışmaz veya hiç çalışmayabilir.

Doğru tedaviyi alabilmeniz ve daha kötüye gitmesini önleyebilmeniz için sirozunuzun nedenini bilmek önemlidir. En yaygın nedenler şunlardır:

Alkol Bağımlılığı

Alkolikseniz, yardım almanız önemlidir. Karaciğerinize zarar verir. Doktorunuzla konuşun ve sizi bir tedavi programına sevk edebilmesi için istekte bulunun.

Alkolden Kaynaklanmayan Karaciğer Yağlanması

Obezite siroza yakalanma riskini arttırır. Eğer sirozunuz fazla kilodan kaynaklanıyorsa, kilo verirseniz ve kan şekerinizi kontrol altında tutarsanız karaciğer sağlığınızı iyileştirebilirsiniz.

Hepatit B veya Hepatit C

Bu hastalıklara yönelik ilaçlar, karaciğerinize daha fazla zarar gelmesini engelleyebilir.

Siroza yol açabilecek diğer durumlar şunlardır:

  • Kistik fibroz
  • Vücudunuzun şekerleri sindirmesini zorlaştıran hastalıklar
  • Vücudunuzda çok fazla demir birikimi
  • Wilson hastalığı, karaciğerde çok fazla bakır depolanır
  • Vücudunuzun karaciğer hücrelerine saldırmasına sebep olan otoimmün hastalıklar
  • Karaciğerinizden sindirim enzimlerini bağırsaklara taşıyan safra kanalının tıkanması
  • Bazı genetik sindirim bozuklukları
  • Frengi ve bruselloz dahil olmak üzere bazı enfeksiyonlar
  • Bazı ilaçlara karşı kötü reaksiyonlar

Siroz Teşhisi ve Aşamaları

Semptomlar hemen ortaya çıkmayacağı için rutin kontrole gidene kadar sirozunuz olduğunu öğrenemeyebilirsiniz. Doktorunuzu ziyaret ettiğinizde, alkol kullanımınız ve tıbbi geçmişiniz hakkında bilgi alabilir. Ayrıca karaciğerinizin hassas veya olması gerekenden daha büyük olup olmadığını kontrol etmek için sizi muayene edeceklerdir.

Testler

Doktorunuz sirozdan şüphelenirse kan testi yapacaktır. Karaciğerinizin düzgün çalışmadığına dair işaretleri kontrol edecektir, örneğin:

  • Bazı karaciğer enzimlerinin yüksek seviyeleri
  • “Hem” (Demir içeren bir bileşik) metabolizmasından oluşan bilirubin oluşumu. “Hem” demiri hemoglobinden gelir ve tavuk, kırmızı et gibi hayvanlardan elde edilen gıdalarda bulunur.
  • Kanınızdaki düşük protein seviyeleri
  • Anormal kan sayımı
  • Bir virüs ile enfeksiyonu
  • Otoimmün karaciğer hastalığına sahip olduğunuzda ortaya çıkan antikorlar

Doktorunuz ayrıca MR veya ultrason gibi karnınızın görüntüleme testini de isteyecektir. Ayrıca, ne kadar hasar oluştuğunu görmek ve potansiyel olarak karaciğer hastalığınızın nedenini öğrenmek için gerekirse karaciğer dokunuzdan biyopsi için örnek alabilir.

Sirozun Aşamaları

Sirozunuz olduğunu öğrenirseniz, doktorunuz size hangi aşamada olduğunuzu söyleyecektir. Karaciğerinizin ne kadar iyi çalıştığına bağlı olarak, bunun “Kompanse” veya “Dekompanse” olduğunu söyleyeceklerdir. Bu aldığınız tedavi türünde bir fark yaratır.

Kompanse Siroz

Kompanse sirozunuz varsa, herhangi bir semptomunuz olmayacaktır. Karaciğeriniz hala işini yapabilir çünkü sirozun neden olduğu hasarlı hücreleri ve yara dokusunu telafi edecek kadar sağlıklı hücre vardır. Bu aşamada uzun yıllar yaşayabilirsiniz.

Dekompanse Siroz

Dekompanse siroz, kompanse sirozdan sonraki aşamadır. Bu noktada karaciğerinizde çok fazla yara izi olur ve komplikasyonlar gelişir.

Aşağıdaki durumlardan bir veya daha fazlasının belirtilerini gösteriyorsanız, doktorunuz dekompanse sirozunuz olduğunu düşünür:

Sarılık

Gözlerinizin ve cildinizin sararması. Karaciğerin filtrelediği ama atamadığı, kan atık ürünü bilirubinden kurtulamadığında ortaya çıkar.

Assit (Asit)

Karın bölgesinde sıvı birikmesidir.Bu, karnınızda sıvı birikmesidir.

Kanayan Varisler

Varisler genişlemiş kan damarlarıdır. Kanayan varisleriniz olduğuna dair işaretler siyah, katranlı, kanlı dışkı veya kan kusmadır. Bu durum, hemen tedavi edilmesi gereken acil bir durumdur.

Hepatik ensefalopati (HE)

Toksinler beyninizde birikebilir. Kafanızın karışmasına ve çok yorgun hissetmenize neden olabilir. Araba kullanmak, yazı yazmak gibi günlük aktiviteleri yapmakta zorluk çekebilirsiniz.

Karaciğer hastalığınız, aynı zamanda hepatorenal sendrom adı verilen bir böbrek hastalığına, hepatopulmoner sendrom adı verilen akciğer hastalığına ve karaciğer kanserine yol açabilir.

Tedavi: Evde Bakım, İlaçlar ve Cerrahi

Tedaviniz karaciğerinizin ne kadar kötü yaralandığına bağlıdır. Tedavideki amaç, kalan sağlıklı dokuyu korumaktır.

İlk adım, daha fazla hasarı önlemek için sirozunuza neden olan durumu tedavi etmektir. Yapmanız gerekebilecek bazı şeyler şunlardır:

  • Alkol almayı hemen bırakın. Alkolikseniz doktorunuz bağımlılık için bir tedavi programı önerebilir.
  • Obezseniz, özellikle de sirozunuz karaciğerinizdeki yağlanmadan kaynaklanıyorsa kilo verin
  • Hepatit B veya C’niz varsa ilaç kullanın.
  • Doktor randevularınızı ihmal etmeyin, muhakkak kontrollerinizi yapın.
  • Yeterince protein tüketin. Sirozlu kişilerin çoğu insandan daha fazla proteine ihtiyacı vardır.
  • Grip, zatürree, hepatit A ve B için aşı olun.
  • Hijyeninize çok dikkat edin. Ellerinizi sık sık yıkayın.
  • Asetaminofen, aspirin veya ibuprofen gibi reçetesiz satılan ilaçları almanın uygun olup olmadığını doktorunuza sorun. Karnınızda su birikmesi (Asit) varsa bu ilaçları alamazsınız.
  • Karnınızda sıvı birikse (asit) bile yeterince sıvı tüketin, böylece susuz kalmazsınız.
  • Asitiniz varsa düşük tuzlu bir diyet yapın.
  • Yüksek proteinli, yüksek kalorili bir diyet yapın.
  • Doktorunuz asit tedavisine yardımcı olması için bir diüretik (su hapı) reçete ederse, bir diüretik (su hapı) alın.
  • Kabızlığınız varsa (bağırsaklarınızı hareket ettirmekte güçlük çekiyorsanız) doktorunuzun verdiği ilaçları alın.

Doktorunuz sirozla oluşabilecek komplikasyonları da tedavi etmek isteyecektir. Şunları tavsiye edebilir:

Düşük Sodyum Diyeti

Bu, şişmeyi kontrol etmeye yardımcı olur. Doktorunuz bu sorun için ilaç almanızı da isteyebilir. Şiddetli bir sıvı birikiminiz varsa, boşaltmanız gerekir.

Kan basıncı ilaçları

Vücudunuzdaki şişmiş ve patlamış kan damarlarının neden olduğu kanamayı azaltabilirler. Ciddi derecede genişlemiş damarlarınız varsa ameliyata ihtiyacınız olabilir.

Antibiyotikler ve Aşılar

Diğer enfeksiyonları tedavi edebilir ve önleyebilirler.

Doktorunuz, toksin birikimini azaltmak için ilaç önerisi olabilir. Karaciğerinizde iltihaplanma varsa, steroidler yardımcı olabilir.

Doktorunuz sirozun bir komplikasyonu olabilecek karaciğer kanserine yakalanmadığınızdan emin olmak için düzenli testler ister.

Sirozunuz şiddetliyse, karaciğer nakline ihtiyacınız olabilir. Bu büyük bir operasyon. Muhtemelen ölen bir organ bağışçısından yeni bir karaciğer için bekleme listesine girmeniz gerekecek. Bazen sirozlu kişiler, yaşayan birinden bağışlanan karaciğerin bir kısmını alabilirler.

Beklentilerim

Genellikle sirozun vermiş olduğu hasar geri alınamaz. Ancak karaciğerinizin, üçte ikisi yok edilmiş veya alınmış olsa da yine çalışabilir ve geri kendini yenileyebilir.

Sirozunuza uzun süreli hepatit neden oluyorsa tedavi edilmeli, karaciğer hasarı erken fark edilirse daha fazla sorun yaşama şansınızı azalır. Başlangıç seviyesinde tespit edilen sirozlu çoğu insan sağlıklı bir yaşam sürdürebilir.

Obezseniz veya şeker hastalığınız varsa, kilo vermek ve kan şekerinizi kontrol etmek, karaciğer yağlanmasının neden olduğu hasarı azaltabilir. Hasar alkol bağımlılığından kaynaklanıyorsa, hemen içmeyi bırakırsanız sirozu daha iyi yönetebilirsiniz.

Önleme

Sağlıklı bir yaşam tarzı sirozu önlemenin en önemli parçasıdır.

Alkol Konusunda Dikkatli Ol

Çok fazla alkol tüketmek karaciğerinizin büyümesine(şişmesine) neden olur. Zamanla, bu siroza yol açar. Ama bu bir gecede olmaz. Alkole bağlı siroz genellikle 10 yıl veya daha uzun süre ağır içmenin sonucunda olur. Ancak bazı insanlar siroza diğerlerinden daha yatkındır. Çok alkol alan kadınların siroz olma olasılığı erkeklerden daha fazladır.

Kendinizi Hepatite Karşı Koruyun

Çoğu zaman, bir virüs karaciğerin bu iltihabına neden olur. Viral hepatitin en yaygın türleri hepatit A, hepatit B ve hepatit C‘dir. Kronik hepatit B ve C siroza neden olabilir. Hepatit B bir kişiden diğerine kan, meni veya diğer vücut sıvıları yoluyla bulaşır. Hepatit C, kandan kana temastan kaynaklanır. Kronik hepatit C’niz varsa, siroz olma şansınız daha yüksektir.

Hepatit ile enfekte olma şansınızı azaltmak için korunmasız cinsel ilişkiden kaçınmalısınız. Kirli ortamlarda dövme veya piercing yaptırmaktan uzak durun. Dövme yaptırırsanız, aletlerin uygun şekilde sterilize edildiğinden ve iğnelerin paylaşılmadığından emin olun.

Aşı Olun. Sağlık hizmetlerinde, kolluk kuvvetlerinde veya hepatitli insanlarla temas halinde olabileceğiniz başka bir meslekte çalışıyorsanız, hepatit B’ye karşı aşı olmayı düşünmelisiniz. Hepatit C’nin aşısı yoktur.

Amerika Birleşik Devletleri’nde, aşağıdaki kişiler için hepatit B aşısı önerilmektedir:

  • 19 yaşın altındaki herkes
  • Korunmasız cinsel ilişkiye giren veya damardan uyuşturucu kullanan herkes
  • Hepatit C veya HIV ile enfekte olan herkes
  • Hemodiyalize giren böbrek hastaları
  • Karaciğer hastalığı olan kişiler
  • Eşcinsel erkekler
  • 19 ile 59 yaş arasındaki diyabetli kişiler
  • Güney Asya ve Afrika gibi hep B insidansının daha yüksek olduğu bölgelere seyahat eden kişiler

Ne Yediğine Dikkat Et. Karaciğerinizde yağ birikmesi alkolsüz steatohepatite (NASH) neden olabilir ve siroza yol açabilir. NASH, yüksek kolesterol, koroner arter hastalığı, obezite ve diyabet ile bağlantılıdır.

Sağlıklı bir diyete bağlı kalırsanız, porsiyonlarınızı sınırlandırırsanız ve sağlıklı bir kiloda kalırsanız hem NASH hem de siroz geliştirme şansınızı düşürürsünüz.

Doktorunuzla Statinler Hakkında Konuşun. Bu ilaçlar tipik olarak yüksek kolesterolü tedavi etmek için kullanılır. Ayrıca, hepatit C ve hepatit B’niz varsa, siroz geliştirmenize karşı korunmanıza yardımcı olabilirler. Çalışmalar, statin alan hepatit B’li kişilerin siroz geliştirme olasılığının, statin kullanmayan hepatitli kişilere göre daha düşük olduğunu buldu.

Test Yaptırın. Güney Asya, Afrika veya hepatit B ve C’nin yaygın olduğu dünyanın diğer bölgelerinde doğduysanız, siroz taraması yaptırmalısınız. Erken tedavi hastalığın başlamasını önleyebilir.

Sık Sorulan Sorular

Sirozun 4 aşaması nelerdir?

Evre I: Steatoz. Karaciğer hastalığının ilk aşaması, safra kanalı veya karaciğer iltihabı ile karakterizedir. 
Evre II: Enflamasyon nedeniyle karaciğerin skarlaşması (fibrozis).
Evre III: Siroz. 
Evre IV: Karaciğer yetmezliği veya ileri karaciğer hastalığı veya karaciğer yetmezliği

Siroz ne kadar hızlı ilerler?

Siroz çok yavaş etkili bir hastalıktır. Gelişmesi 30 yılı bulabilir. Sirozun gelişmesi için gereken süre, sirozun nedeni, kişinin genel sağlığı, yaşam tarzı ve genetiği dahil olmak üzere birkaç faktöre bağlıdır. Siroz ciddi bir durumdur.

Karaciğer sirozu için en iyi tedavi nedir?

Ana tedaviler, diyetinizden tuzu kesmek ve spironolakton veya furosemid gibi diüretik adı verilen bir ilaç almaktır. 
Karnınızdaki sıvı enfekte olursa, antibiyotiklere ihtiyacınız olabilir. Ağır vakalarda, karın bölgenizdeki sıvının bir tüple boşaltılması gerekebilir.

Siroz ölümcül bir hastalık olarak sınıflandırılır mı?

Bir hastanın karaciğer hastalığı siroza ulaştığında, karaciğer hasarının artık geri döndürülemeyeceği bir aşama, bu bir terminal tanı haline gelir. Çoğu ölümcül hastalığın aksine, bazı hastalar için karaciğer nakli yoluyla bir tedavi mevcut olabilir.

Siroz ile normal bir hayat yaşayabilir miyim?

Karaciğer hastalığından kaynaklanan yara izi kalıcı hasara neden olsa da, uzun bir yaşam sürmek hala mümkündür. 
Altta yatan nedene bağlı olarak sirozun kötüleşmesini yavaşlatmak veya durdurmak mümkündür. 
Siroza yol açan nedenlerin ve komplikasyonların çoğu tedavi edilebilir veya yönetilebilirdir.

Siroz çok uyumanıza neden olur mu?

Uyku bozuklukları, özellikle gündüz uyku hali ve uykusuzluk, karaciğer sirozu olan hastalar tarafından bildirilen yaygın problemlerdir. 
Kötü uyku, hastaların yaşam kalitesini ve bilişsel işlevlerini olumsuz etkiler ve mortaliteyi artırır.

Önceki İçerikKaraciğer Ağrısı, Nedenleri ve Yeri
Sonraki İçerikAsit (Ascites) Nedir?
1976 doğumluyum ve İstanbul'da yaşıyorum. Asıl mesleğim bilgisayar programcılığı olmasına rağmen uzun yıllar ulusal kanallarda reklam sektöründe çalıştım. 2009 yılında ciddi sağlık problemleri yaşadım. 3 büyük ameliyat geçirdim ve Allah'ın izni ve doktorlarımızın tecrübesi ve çabasıyla sağ salim atlattım. Başımda bulunan tümörün tıbbi çözümü maalesef yok, yapılacaklar yapıldı. Şu an onunla yaşamak zorundayım. İşte tamda bu dönemde Alternatif Tıbba ilgi duymaya başladım. Bu konuda kendimi geliştirmek istedim ve farmakoliji dersleri almaya başladım. İngiliz Tuzuyla ilk defa 2014 senesinde tanıştım ve inanın sadece sadece sağlık değil birçok alanda hayatımın bir parçası oldu.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz